Instalacje fotowoltaiczne dzielą się na kilka typów, które różnią się sposobem współpracy z siecią energetyczną i obecnością magazynu energii. Wybór między nimi decyduje o tym, ile energii uda się zużyć samodzielnie, a ile trafi z powrotem do dystrybutora. Od rodzaju instalacji zależą też koszty początkowe, opłacalność w dłuższej perspektywie oraz zachowanie systemu podczas przerwy w dostawie prądu. Który typ sprawdzi się w konkretnym gospodarstwie domowym lub firmie?
Czym różni się instalacja on-grid od pozostałych typów?
Instalacja on-grid to system podłączony do publicznej sieci energetycznej, bez własnego magazynu energii. Panele produkują prąd w ciągu dnia, a jego nadwyżka trafia do sieci dystrybutora, skąd odbiera się ją później, gdy produkcja jest niższa niż zużycie. Taki układ nie działa jednak w oderwaniu od sieci, ponieważ falownik automatycznie odłącza produkcję w chwili zaniku napięcia, aby chronić osoby pracujące na liniach energetycznych. Oznacza to, że podczas awarii sieci instalacja on-grid nie zasila budynku, mimo że panele fizycznie mogłyby wtedy produkować energię.
Ten typ instalacji jest najczęściej wybierany w gospodarstwach domowych ze względu na najniższy koszt początkowy i prostą budowę. Brak magazynu energii obniża cenę całego systemu, a rozliczenie z dystrybutorem opiera się na obowiązującym systemie prosumenckim, w którym nadwyżki mają wartość pieniężną odliczaną od rachunku. Wadą pozostaje uzależnienie od zewnętrznego dostawcy, bo bez sieci system nie potrafi samodzielnie zasilić odbiorników. Dlatego on-grid najlepiej sprawdza się tam, gdzie przerwy w dostawie prądu zdarzają się rzadko, a priorytetem jest szybki zwrot z inwestycji.
Na czym polega instalacja off-grid i kiedy ma sens?
Instalacja off-grid to system całkowicie niezależny od publicznej sieci energetycznej, wyposażony we własny magazyn energii. Cała wyprodukowana energia trafia do akumulatorów, z których zasilane są odbiorniki w budynku, także po zachodzie słońca oraz w pochmurne dni. Taki układ wymaga precyzyjnego doboru mocy paneli i pojemności magazynu, ponieważ nie ma sieci, która mogłaby pokryć ewentualne niedobory. Nieprawidłowo zwymiarowany system off-grid może w zimowych miesiącach nie pokryć zapotrzebowania, dlatego często uzupełnia się go o agregat prądotwórczy jako źródło rezerwowe.
Ten rodzaj instalacji sprawdza się przede wszystkim tam, gdzie podłączenie do sieci energetycznej jest niemożliwe lub bardzo kosztowne. Dotyczy to działek rekreacyjnych, gospodarstw położonych z dala od infrastruktury czy obiektów, do których doprowadzenie przyłącza wymagałoby budowy długiego odcinka linii. Koszt off-grid jest wyższy niż on-grid, głównie ze względu na magazyn energii, który stanowi znaczącą część całej inwestycji. Zaletą pozostaje pełna niezależność energetyczna, bo system działa nieprzerwanie także wtedy, gdy w okolicy w ogóle nie ma dostępu do sieci.
Co wyróżnia instalację hybrydową?
Instalacja hybrydowa łączy zalety obu poprzednich rozwiązań, bo współpracuje z siecią energetyczną i jednocześnie posiada własny magazyn energii. Nadwyżka produkcji w pierwszej kolejności ładuje akumulatory, a dopiero po ich napełnieniu trafia do sieci dystrybutora. Kiedy panele przestają produkować energię, budynek korzysta najpierw z zapasu zgromadzonego w magazynie, a dopiero potem pobiera prąd z sieci. Taki układ pozwala znacząco zwiększyć poziom autokonsumpcji, czyli udział samodzielnie zużytej energii, co ma coraz większe znaczenie w obecnym systemie rozliczeń prosumenckich.
Ważną cechą systemu hybrydowego jest zdolność do podtrzymania zasilania podczas awarii sieci, jeśli falownik wyposażono w odpowiednią funkcję pracy wyspowej. W takiej sytuacji instalacja odłącza się od sieci i zasila wybrane odbiorniki z magazynu, dzięki czemu dom nie zostaje bez prądu. Koszt instalacji hybrydowej jest wyższy niż on-grid ze względu na magazyn energii i bardziej rozbudowany falownik. Mimo to rosnące ceny energii oraz zmiany w rozliczeniach sprawiają, że coraz więcej inwestorów decyduje się właśnie na to rozwiązanie, bo pozwala ono lepiej wykorzystać wyprodukowany prąd na miejscu.
Jak dobrać rodzaj instalacji do własnych potrzeb?
Dobór typu instalacji zaczyna się od analizy rocznego zużycia energii oraz jego rozkładu w ciągu doby i sezonu. Gospodarstwo, które zużywa większość prądu wieczorem, skorzysta bardziej z magazynu energii niż dom pobierający energię głównie w godzinach największej produkcji paneli. Znaczenie ma też lokalizacja i dostęp do sieci, bo tam, gdzie przyłącze istnieje i działa stabilnie, off-grid rzadko okazuje się uzasadniony. Warto również uwzględnić plany dotyczące zwiększenia zużycia, na przykład zakupu pompy ciepła lub samochodu elektrycznego, które w przyszłości mogą zmienić bilans energetyczny budynku.
Kolejnym punktem odniesienia jest budżet oraz oczekiwany czas zwrotu z inwestycji, który różni się w zależności od typu systemu. On-grid zwraca się najszybciej ze względu na niższy koszt, natomiast rozwiązania z magazynem energii wymagają większego nakładu, choć dają wyższą niezależność i lepszą autokonsumpcję. Istotna jest także jakość doboru komponentów, ponieważ falownik i moc paneli muszą odpowiadać rzeczywistemu zapotrzebowaniu, aby system pracował efektywnie przez cały rok. Rzetelną wycenę wraz z doborem odpowiedniego rodzaju systemu można zamówić u lokalnego instalatora, na przykład za pośrednictwem strony https://sunekoenergy.com.pl/fotowoltaika-jaworzno/, gdzie analizuje się warunki konkretnego dachu i profil zużycia energii.
Przed podjęciem decyzji warto porównać oferty pod kątem parametrów sprzętu, a nie wyłącznie ceny końcowej, bo tańsze komponenty potrafią obniżyć produkcję lub żywotność systemu. Znaczenie ma też okres gwarancji na panele, falownik i magazyn energii, ponieważ instalacja pracuje przez wiele lat i różnice w warunkach serwisowych stają się z czasem odczuwalne. Pomocna okazuje się symulacja produkcji energii dla danej lokalizacji, która pokazuje spodziewany uzysk w poszczególnych miesiącach. Dzięki takiemu podejściu wybór rodzaju instalacji opiera się na konkretnych danych, a nie na ogólnym przekonaniu, że jedno rozwiązanie jest zawsze lepsze od pozostałych.
